قوابض داخله و خارجا حذر كنند و پيوسته طبع را نرم دارند تا ثفلى بجرم خود نرنجاند و محل راه ماده تيز بدين تدبير كم گردد و از اغذيه كه در ورم معاء مستقيم و در ورم معده دهند اينجا فائده بخشد و همان ترتيبها را اينجا نيز مرعى بايد داشتن و اشربه كه فلوس خيار شنبر در ان باشد فائده نيكو دهد و آنجا كه ورم سردى درين موضع اتفاق افتد كه از برگ پخته و پيه تازه گاوى نيم كوفته سازد طلا كردن مفيد آيد و آنجا كه مرجع امراض سابقه مقعده سبب آن شده باشد علاج هر دو باشتراك بايد كردن و آنجا كه مرض قوى بود و ماده غالب بعد فصد باسليق اگر قابض يا صافن را هم بگشايند مناسب باشد و اللّه اعلم شقاق مقعد سبب شگافته شدن لب سرخ با حرارتى و يبسى بود در ان محل كه نشف رطوبت آن بشگافد و زيادتى گرمى و خشكى ملمس آن و خون آمدن از استنجا به آب سرد دال گردد بر آن و يا ورمى بود گرم در آن موضع كه درهم كشد و شق كند و وجود ورم و برآمدگى محل و قوت الم شاهد آن باشد و يا خشكى و يا ثفلى غليظ بود قوى كه در وقت بيرون آمدن بدراند آن را و باز ورمى كه از خارج بدان رسد بدراند و درين هر دو جاى وجوه سبب دليل آن باشد و يا مادهء حاد بواسير بود كه به مدت بيحد بدان فعل كند و وجود بواسير و عدم سبب ديگر بدان گواهى دهد و يا قوت خونى بود كه بدانجا مندفع شده باشد و براى جاى كردن خون آن را از هم كشيده و شقى لازم آمده و سيلان خون مفرط از ان دليل آن باشد و يا سرماى بود كه از خارج بدان محل رسد و مزاج آن را خشك و ضعيف گرداند و بطركاند چنان كه در پوست ديگر اعضا اين حال محسوس است و تقدم وصول بر دو فصل بدان اشتهاد كند و باشد كه بادى خشك و غليظ سوداوى بدانجا ميل كند و مزاج آن را فاسد كند و بطركاند و تقدم اصلاح آن محل بسيار و خاريدن و ترنجيده شدن و در كردن علامت آن باشد علاج در مطلق اين مرض شكم را نرم بايد داشتن به خوردن چيزهاى نرم‌كننده تا جرم ثفل سبب زيادتى مرض نشود از سوارى و نشستن بچيزهاى محكم و خشكىفزا دور بايد بودن و پيوسته بر چيزهاى نرم بايد نشستن و چيزهاى سخت ترش و قابض نبايد خوردن و شبها ناف را چرب بايد داشتن امّا از آنجا كه سبب گرمى و خشكى محل مزاج باشد تعديل مزاج آن كنند به خوردن شربتها و ميوه‌هاى مناسب و ماليدن دواهاى لايق و نشستن بر بالاى سبزها و برگ بيد در وقتىكه محل را بروغنى خشك چرب كرده باشد و طلاى مرهم كافورى نافع بود و بسيار